Nợ xấu là gì? Bao lâu mới xóa và vay được không?

Đăng ký vay ở đâu cũng bị từ chối dù thu nhập ổn định, hoặc đăng ký mở thẻ tín dụng nhưng mãi không được duyệt, một trong những lý do khiến hồ sơ tín dụng của bạn khó tiếp xúc các khoản vay có thể là bị dính nợ xấu trên CIC. 

Vậy nợ xấu là gì, bao lâu mới được xóa, làm thế nào để kiểm tra và cần xử lý ra sao khi rơi vào tình trạng này? Cùng Home Credit tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây nhé!

Nợ xấu ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vay vốn của bạn

1. Nợ xấu là gì?

Nợ xấu là các khoản vay đã quá hạn thanh toán cả gốc lẫn lãi từ 91 ngày trở lên, hoặc bị tổ chức tín dụng đánh giá là khó có khả năng thu hồi. Khi rơi vào tình trạng này, lịch sử tín dụng của bạn sẽ bị ghi nhận tiêu cực trên hệ thống CIC. 

Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN (thay thế cho Thông tư 11/2021/TT-NHNN) có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, việc phân loại nợ được thực hiện dựa trên thời gian quá hạn và khả năng trả nợ của khách hàng.

Như vậy, không phải mọi trường hợp thanh toán trễ hạn hoặc nợ quá hạn đều được xem là nợ xấu. Các khoản nợ thuộc nhóm 1 và nhóm 2 chưa được xếp vào nợ xấu, nhưng lịch sử thanh toán của người vay vẫn có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, khi gặp khó khăn trong việc trả nợ, người vay nên chủ động liên hệ với tổ chức tín dụng để tìm hướng xử lý phù hợp, hạn chế khoản nợ chuyển sang nhóm cao hơn và ảnh hưởng đến khả năng vay vốn sau này.

2. Nợ xấu gồm những nhóm nào?

Trong bảng phân loại nhóm nợ, nợ xấu gồm 3 nhóm, lần lượt là nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Các nhóm này được phân loại dựa trên thời gian quá hạn và mức độ rủi ro, trong đó nhóm nợ càng cao thì khả năng thu hồi khoản vay càng thấp.

Dưới đây là các nhóm nợ xấu và đặc điểm của từng nhóm:

• Nhóm 3 - Nợ dưới tiêu chuẩn: Khoản vay quá hạn từ 91 đến 180 ngày, đánh dấu thời điểm khoản nợ bắt đầu được xếp vào nợ xấu
• Nhóm 4 - Nợ nghi ngờ: Khoản vay quá hạn từ 181 đến 360 ngày, cho thấy rủi ro thu hồi khoản vay đã tăng lên
• Nhóm 5 - Nợ có khả năng mất vốn: Khoản vay quá hạn trên 360 ngày, thuộc nhóm có mức độ rủi ro cao nhất.

3. Bị nợ xấu có sao không? Ảnh hưởng đến khả năng duyệt vay

Hồ sơ tín dụng rơi vào nợ xấu khả năng cao là không tiếp xúc được bất kỳ khoản vay nào ở các tổ chức tín dụng uy tín hiện nay. Cụ thể mức ảnh hưởng cực bất lợi của nợ xấu như sau: 

• Khó vay vốn mới: hầu hết ngân hàng và công ty tài chính từ chối hồ sơ có nợ nhóm 3-5 
• Khó mở thẻ tín dụng: hồ sơ tín dụng kém khiến đơn mở thẻ bị loại ngay từ vòng xét duyệt. Bạn có thể xem thêm thẩm định tín dụng là gì để hiểu quy trình 6 bước phổ biến hiện nay
• Khó mua hàng trả góp: các đơn vị trả góp đều tra cứu CIC trước khi duyệt 
• Điểm tín dụng tụt mạnh: điểm CIC dưới 454 thường tương đương nhóm 3-5

Nợ xấu thường có điểm CIC rất thấp, phổ biến là đưới 454 điểm

Thông tin tiêu cực này không tồn tại vĩnh viễn, nhưng cũng không biến mất ngay. Vì vậy, bạn cần chủ động kiểm tra điểm tín dụng và hạng CIC để phát hiện và xử lý sớm khi có nhu cầu vay là điều cần thiết. 

4. Nợ xấu bao lâu được xóa?

Theo khoản 1 Điều 13 Thông tư 15/2023/TT-NHNN, thông tin về nợ xấu nhóm 3, 4 và 5 được CIC cung cấp cho các tổ chức tín dụng trong thời gian tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, không phụ thuộc vào số tiền nợ xấu. Tức là, bạn trả nợ hết xong không có nghĩa là xóa được nợ xấu ngay tại thời điểm đó. 

• Trả xong tiền vẫn phải chờ: Khi bạn thanh toán đầy đủ cả gốc lẫn lãi, các tổ chức tín dụng sẽ báo lên hệ thống tín dụng (CIC) là bạn đã trả hết nợ. Tuy nhiên, tên bạn vẫn sẽ nằm trong danh sách "từng có nợ xấu" thêm tối đa 5 năm.
• Thời gian 5 năm bắt đầu tính từ khi nào? Thời gian 5 năm này chỉ bắt đầu đếm từ ngày bạn trả xong hết tiền, chứ không tính từ ngày bạn bắt đầu trả nợ.

Hiểu cách đơn giản là bạn trả sạch nợ hôm nay, thì đúng 5 năm sau vết nợ xấu này mới hoàn toàn biến mất khỏi hệ thống của các tổ chức tín dụng.

Thông tin nợ xấu sẽ được CIC lưu lại trong thời gian tối đa là 5 năm

5. Cách kiểm tra nợ xấu CIC miễn phí 

Hiện nay, bạn có thể check nợ xấu online qua ứng dụng CIC hoặc trực tiếp tại quầy giao dịch, hình thức kiểm tra qua website cic.gov.vn bị tạm dừng đến khi có thông báo mới từ Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam - CIC. Dưới đây là hướng dẫn cụ thể cho từng hình thức.

5.1 Tra cứu nợ xấu qua ứng dụng CIC

Bên cạnh website, bạn có thể kiểm tra nợ xấu ngay trên điện thoại thông qua ứng dụng chính thức của CIC. Hiện CIC có ứng dụng CIC Credit Connect dành cho hệ điều hành Android và iCIC dành cho hệ điều hành iOS, giúp người dùng đăng ký tài khoản và khai thác báo cáo tín dụng cá nhân.

Sau khi cài đặt app kiểm tra nợ xấu CIC, bạn chỉ cần đăng ký và xác thực tài khoản, tiếp đó thực hiện theo các bước sau để xem thông tin tín dụng:

• Bước 1: Tải ứng dụng chính thức từ kho ứng dụng trên điện thoại
• Bước 2: Đăng ký tài khoản bằng CCCD và xác thực bằng mã OTP
• Bước 3: Chờ hệ thống phê duyệt, thường mất 1 - 3 ngày làm việc
• Bước 4: Đăng nhập vào ứng dụng CIC Credit Connect (Google Play) hoặc iCIC (Apple Store)
• Bước 5: Chọn Khai thác báo cáo, sau đó chọn Báo cáo tín dụng cá nhân để xem kết quả.

So với website, cách check nợ xấu qua ứng dụng thuận tiện hơn rất nhiều khi bạn có thể tra cứu nhanh mọi lúc, mọi nơi. Đồng thời, khi thông tin tín dụng có thay đổi, ứng dụng cũng gửi thông báo để bạn kịp thời nắm bắt. 

Ngoài ứng dụng chính thống của CIC, bạn còn có thể check nợ xấu CIC trên các app thứ ba như ví MoMo và ShopeePay. Hướng dẫn chi tiết mời bạn đọc thêm: Cách check nợ xấu CIC trên ví MoMo và ShopeePay. 

5.2 Kiểm tra nợ xấu trực tiếp tại các tổ chức tín dụng

Bên cạnh các hình thức tra cứu trực tuyến, bạn còn có thể đến quầy giao dịch của ngân hàng hoặc các tổ chức tín dụng phi ngân hàng như công ty tài chính để được hỗ trợ kiểm tra nợ xấu. Khi đi, bạn chỉ cần mang theo CCCD còn hiệu lực và yêu cầu nhân viên hỗ trợ tra cứu thông tin tín dụng. 

Nhân viên sẽ giúp bạn kiểm tra thông tin trên hệ thống và giải thích chi tiết tình trạng các khoản vay, bao gồm nhóm nợ được ghi nhận trong báo cáo tín dụng của bạn.

Bạn có thể yêu cầu kiểm tra nợ xấu trực tiếp tại quầy giao dịch của các tổ chức cho vay uy tín

Lưu ý về chi phí: mỗi cá nhân thường được miễn phí 1 lượt tra cứu/năm; từ lần thứ hai trở đi, CIC thu phí theo quy định. 

6. Cách xử lý và phòng tránh nợ xấu

Nợ xấu ảnh hưởng tiêu cực đến lịch sử tín dụng và gây khó khăn khi bạn tiếp cận các khoản vay trong tương lai. Vì vậy, chủ động xử lý khoản vay quá hạn và duy trì thói quen thanh toán đúng hạn là cực kỳ quan trọng. Dưới đây là cách xử lý và phòng tránh nợ xấu bạn nên biết:

6.1 Các bước xử lý khi khoản vay đã quá hạn lâu

Khi khoản vay đã được xếp vào nhóm 3, nhóm 4 hoặc nhóm 5, bạn nên chủ động xử lý sớm và thực hiện lần lượt các bước dưới đây để hạn chế ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng:

• Bước 1 - Thanh toán toàn bộ khoản nợ: Bạn nên thanh toán toàn bộ tiền gốc, lãi và các khoản phí phát sinh theo thỏa thuận trong hợp đồng càng sớm càng tốt. Nếu gặp khó khăn về tài chính, bạn có thể tham khảo các cách tiết kiệm tiền khi đang trả nợ để chủ động hơn trong việc cân đối nguồn tiền
• Bước 2 - Giữ lại chứng từ thanh toán: Bạn nên giữ lại hóa đơn, biên lai hoặc các giấy tờ xác nhận đã thanh toán để thuận tiện đối chiếu khi cần thiết
• Bước 3 - Chờ hệ thống cập nhật: Sau khi bạn hoàn tất nghĩa vụ thanh toán, tổ chức tín dụng sẽ cập nhật tình trạng khoản vay lên hệ thống CIC theo kỳ báo cáo. Thời gian cập nhật thực tế có thể phụ thuộc vào quy trình của từng tổ chức
• Bước 4 - Xây dựng lại lịch sử tín dụng: Bạn nên thanh toán đúng hạn các khoản vay, dư nợ thẻ và nghĩa vụ tài chính khác để từng bước xây dựng lại lịch sử tín dụng
• Bước 5 - Kiểm tra định kỳ: Sau khi khoản nợ được tất toán và dữ liệu được cập nhật, bạn nên kiểm tra lại báo cáo tín dụng. Nếu phát hiện thông tin chưa chính xác, bạn có thể liên hệ tổ chức tín dụng hoặc CIC để được hướng dẫn xử lý.

Hiện nay, không có cách nào tự xóa lịch sử nợ trên CIC trước thời hạn quy định. Mọi lời quảng cáo, mời chào xóa nợ cấp tốc kèm thu phí đều tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, vì vậy bạn cần hết sức cẩn trọng và không cung cấp thông tin cá nhân cho các đối tượng này.

6.2 Cách phòng tránh rủi ro trễ hạn kéo dài

Chủ động quản lý khoản vay ngay từ đầu sẽ giúp bạn hạn chế nguy cơ trễ hạn kéo dài và phát sinh nợ xấu. Bạn có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản dưới đây để duy trì lịch sử thanh toán tốt và giảm áp lực tài chính trong quá trình trả nợ:

• Đánh giá năng lực trả nợ trước khi vay: Chỉ vay số tiền phù hợp với thu nhập và ưu tiên hình thức vay trả góp theo tháng với số tiền mỗi kỳ vừa sức để không bị áp lực
• Sử dụng vốn vay đúng mục đích: Ưu tiên khoản vay cho những nhu cầu cần thiết, đồng thời hạn chế dùng vốn cho các khoản chi tiêu không cần thiết hoặc hoạt động đầu tư có rủi ro ca
• Tránh các hình thức vay rủi ro: Các hình thức như vay iCloud hoặc vay qua ứng dụng không rõ nguồn gốc có thể đi kèm chi phí và điều khoản không minh bạch. Vì vậy, hãy tìm hiểu kỹ đơn vị cho vay trước khi cung cấp thông tin hoặc ký hợp đồng 
• Chủ động liên hệ tổ chức tín dụng sớm: Nếu gặp khó khăn tài chính, bạn nên trao đổi ngay với bên cho vay để tìm trao đổi tình hình và tìm phương án xử lý phù hợp. Việc chủ động trao đổi giúp hạn chế khoản vay tiếp tục quá hạn trong thời gian dài.

7. Câu hỏi thường gặp về nợ xấu

7.1 Nợ quá hạn và nợ xấu khác nhau như thế nào?

Nợ quá hạn là khoản vay chưa được thanh toán đầy đủ khi đến hạn. Trong khi đó, nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5 theo quy định. Như vậy, nợ xấu là một dạng nợ quá hạn, nhưng không phải khoản nợ quá hạn nào cũng là nợ xấu. Các khoản chậm trả dưới 91 ngày thường được xếp vào nhóm 1 hoặc nhóm 2, tùy thuộc vào tình trạng và thời gian quá hạn của khoản vay.

7.2 Nợ bao nhiêu tiền bị coi là nợ xấu?

Không có mức tiền cố định để xác định một khoản vay có bị coi là nợ xấu hay không. Việc phân loại chủ yếu dựa trên thời gian quá hạn và tình trạng khoản nợ. Theo đó, khoản vay quá hạn từ 91 ngày trở lên có thể được xếp vào nhóm 3 và được xác định là nợ xấu. Vì vậy, dù khoản vay chỉ vài triệu đồng hay hàng trăm triệu đồng, nếu quá hạn đủ thời gian thì đều có thể bị xếp vào nhóm nợ xấu.

7.3 Bị nợ xấu có vay được không?

Người có nợ xấu nhóm 3, 4 và 5 thường gặp nhiều khó khăn khi đăng ký khoản vay mới. Các tổ chức tín dụng sẽ dựa trên lịch sử tín dụng, khả năng trả nợ và chính sách xét duyệt riêng để đánh giá hồ sơ. Tại Home Credit, khách hàng thuộc nhóm 1 và nhóm 2 sẽ được xem xét khoản vay, trong khi khách hàng có nợ nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5 không thuộc đối tượng được xét duyệt vay mới.

7.4 Kiểm tra nợ xấu bằng CCCD ở đâu?

Bạn có thể kiểm tra thông tin tín dụng bằng CCCD qua 2 kênh chính: ứng dụng CIC Credit Connect hoặc iCIC và trực tiếp tại quầy giao dịch của công ty tài chính hoặc ngân hàng.

7.5 Có thể kiểm tra nợ xấu bằng số điện thoại không?

Không. Bạn không thể kiểm tra thông tin tín dụng chỉ bằng số điện thoại. Việc tra cứu CIC nợ xấu cần xác minh danh tính theo đúng quy trình, trong đó số điện thoại chủ yếu được sử dụng để đăng ký tài khoản và nhận mã OTP.

7.6 Kiểm tra nợ xấu cá nhân bằng CMND được không?

Không. Hiện nay, bạn không thể sử dụng CMND để đăng ký và tra cứu thông tin tín dụng cá nhân trên CIC. Khi thực hiện tra cứu, bạn cần sử dụng CCCD hoặc Thẻ Căn cước còn hiệu lực để xác minh danh tính theo quy định.

7.7 Nợ xấu dưới 10 triệu đồng bao lâu được xóa?

Thông tin nợ xấu dưới 10 triệu đồng không được xóa ngay sau khi trả hết nợ mà vẫn có thể được CIC cung cấp cho các tổ chức tín dụng trong thời gian tối đa 5 năm kể từ khi khoản nợ được tất toán.

Hy vọng những thông tin được cung cấp trong bài viết đã giúp bạn hiểu rõ nợ xấu là gì, nguyên nhân, cách kiểm tra và hướng xử lý khi khoản vay bị quá hạn. Khi lịch sử tín dụng đã được cải thiện và bạn cần thêm nguồn tài chính cho kế hoạch sắp tới, bạn có thể tham khảo ngay các gói vay tiền online lãi suất ưu đãi, kỳ hạn linh hoạt tại Home Credit.

----

Blog Home Credit - Cẩm nang Tài chính số 

Tài chính không chỉ là những con số mà còn là chìa khóa mở ra sự tử chủ và ổn định trong cuộc sống. Với Blog Cẩm nang Tài chính số, Home Credit sẽ giúp bạn: 

• Nắm vững kiến thức về tín dụng và nợ để tránh các rủi ro tài chính 
• Hiểu rõ kiến thức tài chính tổng quan và cách quản lý tài chính cá nhân hiệu quả 
• Học cách quản lý chi tiêu và kiểm soát dòng tiền, từ kiếm tiền, tiết kiệm cho đến đầu tư theo năng lực, hướng đến độc lập và tự do tài chính 
• Thực hiện thanh toán dễ dàng, an toàn, từ mua sắm đến các hóa đơn thiết yếu

Chủ động hiểu về tài chính cũng chính là cách để bạn vững tâm trước mọi quyết định lớn nhỏ. Truy cập trang Cẩm nang Tài chính số của Home Credit ngay hôm nay!