Nợ quá hạn là gì? Phân loại & cách tránh nợ xấu

Việc thanh toán trễ hạn không chỉ ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng mà còn phát sinh thêm các khoản phí phạt, gây áp lực lên tài chính cá nhân. Vì vậy, hiểu rõ nợ quá hạn là gì và các mốc thời gian quan trọng sẽ giúp khách hàng chủ động bảo vệ mình khỏi rủi ro không mong muốn. Hãy cùng Home Credit tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây!

Bài viết liên quan: 

• Cách kiểm tra điểm tín dụng đơn giản, dễ dàng 
• Tất toán khoản vay: Quy trình và những điều cần lưu ý

Cần quản lý khoản vay hợp lý để không bị nợ quá hạn 

1. Nợ quá hạn là gì?

Nợ quá hạn là khoản vay mà khách hàng không thanh toán đầy đủ nợ gốc và/hoặc lãi đúng thời gian đã cam kết trong hợp đồng tín dụng với ngân hàng hoặc công ty tài chính. Tình trạng này xảy ra ngay khi khách hàng vượt qua ngày đến hạn thanh toán mà chưa trả hoặc trả thiếu.

Nợ quá hạn thường được phân thành 2 dạng cơ bản:

• Nợ quá hạn có tài sản bảo đảm (nợ thế chấp): khoản vay mà người vay đã thế chấp tài sản. Khi quá hạn, tổ chức cho vay có thể thu hồi tài sản bảo đảm để thu hồi vốn
• Nợ quá hạn không có tài sản bảo đảm (nợ tín chấp): khoản vay dựa trên uy tín cá nhân, không có tài sản đảm bảo. Đây là hình thức phổ biến với các khoản vay tiêu dùng

Thông thường, các tổ chức tín dụng có thể linh động vài ngày đầu, nhưng càng để lâu, khoản nợ càng bị xếp vào nhóm rủi ro cao hơn và phát sinh nhiều hậu quả hơn.

2. Các nhóm nợ quá hạn theo quy định pháp luật

Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN (có hiệu lực từ 01/7/2024) của Ngân hàng Nhà nước, các khoản nợ được phân loại thành 5 nhóm dựa trên số ngày quá hạn. Đây là căn cứ pháp lý mới nhất thay thế các quy định cũ:

Một số mốc thời gian bạn nên ghi nhớ:

• Nợ quá hạn 10 ngày: đây là ranh giới chuyển từ Nhóm 1 sang Nhóm 2 (nợ cần chú ý). Khoản vay chưa phải nợ xấu nhưng đã được CIC ghi nhận, là tín hiệu cảnh báo cần xử lý ngay
• Nợ quá hạn 30 ngày: vẫn thuộc Nhóm 2. Nhiều người nhầm 30 ngày là nợ xấu, nhưng theo quy định hiện hành, khoản vay chỉ thành nợ xấu khi quá hạn từ 91 ngày trở lên
• Quá hạn từ 91 ngày trở lên: khoản vay chính thức trở thành nợ xấu (Nhóm 3, 4, 5) và được lưu trên hệ thống CIC, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vay mới

Tóm gọn: Mọi khoản trễ hạn đều là nợ quá hạn, nhưng chỉ nợ quá hạn từ 91 ngày (Nhóm 3–5) mới bị xếp vào nợ xấu.

Xem thêm: Các nhóm nợ tín dụng: Nhóm nào là nợ xấu? Nhóm nợ nào thì được đăng ký vay?

Các khoản nợ được phân loại thành 5 nhóm dựa trên số ngày quá hạn

3. Nợ thẻ tín dụng quá hạn có gì khác?

Với thẻ tín dụng, nợ thẻ tín dụng quá hạn phát sinh khi bạn không thanh toán ít nhất khoản tối thiểu trước ngày đến hạn ghi trên sao kê. Khác với khoản vay tiền mặt, nợ thẻ quá hạn thường đi kèm:

• Lãi suất cao: áp dụng trên toàn bộ dư nợ thay vì chỉ phần trả chậm, cộng thêm phí trả chậm
• Mất ưu đãi miễn lãi: thời gian miễn lãi (thường 45–55 ngày) sẽ bị hủy ngay khi bạn trả trễ
• Cùng cách phân nhóm nợ: thẻ tín dụng cũng bị xếp nhóm 1–5 trên CIC giống khoản vay thông thường

Để tránh phát sinh nợ thẻ quá hạn, banj nên thanh toán toàn bộ dư nợ trước ngày đến hạn.

>>Tham khảo thêm về thẻ tín dụng Home Credit

4. Cách tính lãi suất nợ quá hạn

Khi nợ quá hạn, ngoài nợ gốc và lãi trong hạn, bạn còn phải trả thêm lãi suất quá hạn.

• Với khoản vay lãi suất 0%: tổ chức tín dụng được tính lãi quá hạn bằng 50% mức lãi suất tối đa theo quy định pháp luật, tương đương 10%/năm trên số tiền gốc chưa thanh toán
• Với khoản vay có lãi suất: ngoài lãi của nợ gốc, một số tổ chức áp dụng lãi suất trên phần nợ gốc quá hạn bằng 150% lãi suất vay trong hợp đồng, tính theo thời gian chậm trả

Công thức tính lãi suất của khoản nợ quá hạn:

Trong đó: 

• Số tiền vay chưa thành toán (triệu đồng) = Khoản nợ gốc ban đầu - Khoản tiền đã thanh toán 
• Thời gian chậm trả nợ gốc (tháng) tính từ ngày bắt đầu trả nợ đến hết ngày trả toàn bộ nợ thực tế 

Ví dụ minh họa: Khách hàng vay 200 triệu đồng tại công ty tài chính A, lãi suất 0,75%/tháng, kỳ hạn 12 tháng (6/6/2024 – 6/6/2025). Đến ngày đáo hạn, khách hàng mới trả được 150 triệu đồng gốc và đến 6/9/2025 (chậm 3 tháng) mới trả hết. 

Vậy lãi suất quá hạn mà khách hàng phải chịu được tính như sau: 

Số tiền vay chưa thanh toán x 150% x Lãi suất vay đã thỏa thuận x Thời gian chậm trả nợ gốc = (200.000.000 - 150.000.000) x 150% x 0,75% x 3 = 1.687.500 đồng.  

Vậy với mức lãi suất 0,75%, khách hàng sẽ phải trả 1.678.500 đồng mỗi tháng.  

Cách tính nợ quá hạn

5. Rủi ro khi nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn bao nhiêu là an toàn?

Để khoản nợ quá hạn kéo dài có thể dẫn đến nhiều hậu quả:

• Phí phạt và lãi suất cao: làm tổng số tiền phải trả tăng lên đáng kể
• Điểm tín dụng giảm: lịch sử trả nợ trễ được ghi nhận trên CIC, khiến bạn khó được duyệt khoản vay mới
• Rủi ro pháp lý: nếu nợ kéo dài, bạn có thể bị khởi kiện hoặc bị xử lý tài sản đảm bảo (với khoản vay thế chấp)

>> Xem thêm: Cách cải thiện điểm tín dụng đơn giản, dễ dàng

Khách hàng có thể gặp phải các vấn đề pháp lý khi để khoản nợ quá hạn kéo dài 

6. Cách xử lý và phòng tránh nợ quá hạn

Nếu lỡ rơi vào nợ quá hạn, bạn nên xử lý theo các bước:

• Kiểm tra nhóm nợ của mình: tra cứu trên hệ thống CIC để biết chính xác đang ở nhóm nào
• Liên hệ ngay tổ chức cho vay: chủ động trao đổi để được hướng dẫn cơ cấu lại kỳ hạn hoặc phương án trả nợ phù hợp
• Ưu tiên thanh toán sớm nhất có thể: trả càng sớm, khoản nợ càng ít rủi ro chuyển nhóm cao hơn

Để phòng tránh nợ quá hạn ngay từ đầu, hãy lập kế hoạch trả nợ rõ ràng, đặt nhắc lịch thanh toán và chỉ vay trong khả năng chi trả. Khi cần một khoản vay minh bạch về lãi suất và lịch trả nợ, bạn có thể tham khảo giải pháp vay nhanh online của Home Credit — hạn mức cao, lãi suất ưu đãi và lịch thanh toán rõ ràng, giúp bạn chủ động quản lý dòng tiền và tránh trễ hạn.

Xử lý và phòng tránh nợ quá hạn khi vay tiền qua Home Credit

7. Câu hỏi thường gặp về nợ quá hạn

Nợ quá hạn 1 ngày có sao không?

Trễ 1 ngày vẫn là nợ quá hạn nhưng nếu xử lý ngay và còn dưới 10 ngày, khoản vay vẫn thuộc Nhóm 1 và gần như chưa ảnh hưởng đến khả năng vay sau này.

Nợ quá hạn 10 ngày bị xếp vào nhóm nào?

Từ 10 ngày trở lên, khoản vay chuyển sang Nhóm 2 (nợ cần chú ý) và được ghi nhận trên CIC, dù chưa phải nợ xấu.

Nợ quá hạn 30 ngày có phải nợ xấu không?

Chưa. Quá hạn 30 ngày vẫn thuộc Nhóm 2. Khoản vay chỉ thành nợ xấu khi quá hạn từ 91 ngày trở lên.

Quá hạn bao nhiêu ngày là nợ xấu?

Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN, nợ quá hạn từ 91 ngày trở lên (Nhóm 3, 4, 5) được xếp vào nợ xấu và lưu trên CIC.

Hiểu rõ nợ quá hạn là gì và các mốc phân nhóm sẽ giúp bạn xử lý kịp thời trước khi khoản vay chuyển thành nợ xấu. Hãy nhớ: mọi khoản trễ hạn đều là nợ quá hạn, nhưng chỉ khi quá hạn từ 91 ngày trở lên mới bị xếp vào nợ xấu trên CIC. Cách tốt nhất để bảo vệ lịch sử tín dụng vẫn là thanh toán đúng hạn và chỉ vay trong khả năng chi trả.

----  

Blog Home Credit - Cẩm nang Tài chính số

Tài chính không chỉ là những con số mà còn là chìa khóa mở ra sự tử chủ và ổn định trong cuộc sống. Với Blog Cẩm nang Tài chính số, Home Credit sẽ giúp bạn: 

• Nắm vững kiến thức về tín dụng và nợ để tránh các rủi ro tài chính 
• Hiểu rõ kiến thức tài chính tổng quan và cách quản lý tài chính cá nhân hiệu quả 
• Học cách quản lý chi tiêu và kiểm soát dòng tiền, từ kiếm tiền, tiết kiệm cho đến đầu tư theo năng lực, hướng đến độc lập và tự do tài chính 
• Thực hiện thanh toán dễ dàng, an toàn, từ mua sắm đến các hóa đơn thiết yếu  

Chủ động hiểu về tài chính cũng chính là cách để bạn vững tâm trước mọi quyết định lớn nhỏ. Truy cập trang Cẩm nang Tài chính số của Home Credit ngay hôm nay!