Chi tiêu thiết yếu là gì? Mẹo quản lý chi tiêu hiệu quả

Chi tiêu thiết yếu là những khoản chi cần thiết để duy trì cuộc sống hàng ngày. Việc xác định đúng các khoản chi này và quản lý hiệu quả sẽ giúp bạn giữ vững sự cân bằng tài chính, nhất là khi thu nhập có biến động. Trong bài viết này, Home Credit sẽ cùng bạn khám phá khái niệm chi tiêu thiết yếu, phân loại, cũng như gợi ý 8 mẹo đơn giản giúp kiểm soát ngân sách thông minh hơn. Cùng tìm hiểu ngay! 

Bài viết liên quan: 

• Kế hoạch chi tiêu là gì? 3 bước lập kế hoạch chi tiêu đơn giản, hiệu quả 
• 10 cách tiết kiệm thông minh, hiệu quả với mức lương 5 triệu 
• Chi phí sinh hoạt cho sinh viên và dân văn phòng ở TP.HCM là bao nhiêu? 

Chi tiêu thiết yếu giúp bạn duy trì cuộc sống ổn định 

1. Chi tiêu thiết yếu là gì? 

Chi tiêu thiết yếu được định nghĩa là các khoản chi mà mỗi cá nhân hoặc gia đình cần thực hiện để duy trì cuộc sống hàng ngày. Đây là các khoản không thể thiếu và xuất hiện thường xuyên trong ngân sách của mỗi người. Ví dụ như chi phí thuê nhà, mua thực phẩm, quần áo hay chi phí đi lại,... 

Những khoản chi này thường chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách, có vai trò quan trọng trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày: 

• Đảm bảo nhu cầu sống cơ bản: Chi tiêu thiết yếu giúp duy trì cuộc sống ở mức cơ bản. Nếu không được chi trả đầy đủ, chất lượng cuộc sống sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng 
• Là cơ sở để lập kế hoạch tài chính: Khi nắm rõ các khoản thiết yếu, bạn sẽ dễ dàng phân bổ ngân sách cho tiết kiệm, đầu tư và chi tiêu không thiết yếu 
• Giúp tránh áp lực tài chính: Theo dõi chi tiêu thiết yếu giúp phát hiện sớm tình trạng mất cân đối thu - chi và chủ động điều chỉnh để tránh rơi vào nợ nần 
• Phản ánh sự ổn định tài chính cá nhân: Một người có khả năng chi trả ổn định cho các khoản thiết yếu thường sẽ có tâm lý thoải mái và ít bị ảnh hưởng bởi những biến động bất ngờ về tài chính. 

Chi tiêu thiết yếu là các khoản chi giúp duy trì cuộc sống hàng ngày 

2. Các loại chi tiêu thiết yếu phổ biến 

Chi tiêu thiết yếu có thể được phân loại thành 3 nhóm chính sau đây: 

• Chi phí nơi ở: Bao gồm tiền thuê nhà hàng tháng, phí quản lý chung cư hoặc hỗ trợ tài chính cho cha mẹ. Đây thường là khoản chi lớn nhất trong tháng và khá ổn định. 
• Chi phí sinh hoạt hằng ngày: Nhóm chi tiêu này có thể thay đổi theo từng kỳ và phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng của mỗi cá nhân. Chi phí ăn uống, thực phẩm, đồ dùng thiết yếu, vệ sinh cá nhân,... là những ví dụ điển hình cho chi tiêu biến đổi. 
• Hóa đơn dịch vụ cơ bản: Như tiền điện, nước, internet, điện thoại, gas, xăng xe,… 
• Chi phí y tế và học tập: Bao gồm bảo hiểm sức khỏe, thuốc men cơ bản, học phí cho con cái,... 

Chi tiêu thiết yếu được phân thành nhiều loại chi phí 

3. Chi tiêu thiết yếu khác gì với chi tiêu không thiết yếu? 

Để quản lý tài chính hiệu quả, bạn cần phân biệt rõ giữa chi tiêu thiết yếu và chi tiêu không thiết yếu. Dù cả hai đều là một phần trong ngân sách hàng tháng, nhưng tính chất và mức độ ưu tiên của chúng hoàn toàn khác nhau. Hãy cùng tham khảo bảng so sánh dưới đây: 

4. Mẹo quản lý chi tiêu thiết yếu thông minh 

4.1. Lập kế hoạch phân bổ ngân sách 

Lập kế hoạch ngân sách là bước đầu tiên và quan trọng trong việc quản lý tài chính cá nhân. Bạn nên xác định rõ các khoản thu nhập hàng tháng và phân chia thu nhập thành các mục chi tiêu cụ thể. Từ đó, bạn kiểm soát được dòng tiền, đảm bảo rằng các nhu cầu chi tiêu thiết yếu được đáp ứng mà không vượt quá khả năng tài chính của mình. 

>>> Xem thêm: Hướng dẫn 6 bước lập kế hoạch tài chính cá nhân hiệu quả 

4.2. Theo dõi mọi khoản chi 

Hiện nay, bạn có thể sử dụng ứng dụng quản lý chi tiêu hoặc công cụ quản lý tài chính như Excel, Google Sheets,...để ghi chép mọi khoản chi. Với nhiều tính năng tiện lợi, các ứng dụng này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thói quen chi tiêu của bản thân và nhận diện các điểm yếu trong việc quản lý tài chính cá nhân. 

Đặc biệt, việc theo dõi khoản chi cần được diễn ra định kỳ, có thể là hàng tuần, hàng tháng, hàng quý,... sẽ giúp bạn phát hiện kịp thời các mức chi tiêu không cần thiết. Từ đó, đưa ra điều chỉnh ngay lập tức, tránh tình trạng vượt ngân sách. 

>>> Xem thêm: Top 12 app quản lý chi tiêu thông minh, dễ dùng nhất 2026 

Theo dõi chi tiêu thường xuyên giúp bạn phát hiện kịp thời các khoản chi không cần thiết 

4.3. Xác định các khoản chi không cần thiết 

Để quản lý chi tiêu thiết yếu hiệu quả, bạn cần phải xác định rõ những khoản nào là thực sự cần thiết và những khoản nào có thể cắt giảm. Bạn có thể bắt đầu bằng cách xem xét kỹ lưỡng các hóa đơn hàng tháng và các giao dịch trong tài khoản ngân hàng. 

Khi đã xác định được các khoản chi tiêu không cần thiết, bạn hãy đặt ra mục tiêu cụ thể để giảm thiểu các khoản này trong ngân sách hàng tháng của mình. Việc lược bỏ các khoản chi này không chỉ giúp bạn tiết kiệm tiền mà còn tạo ra thói quen tiêu dùng hợp lý hơn trong tương lai. 

4.4. Xây dựng phương án dự phòng 

Quỹ dự phòng tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý chi tiêu thiết yếu. Việc có một khoản tiền dự phòng sẽ giúp bạn linh hoạt hơn trong các tình huống bất ngờ như chi phí y tế, sửa chữa nhà cửa hoặc những tình huống khẩn cấp khác. 

Khoản tiền dự phòng này sẽ giúp bạn giảm bớt áp lực tài chính trong những thời điểm khó khăn, đồng thời duy trì được sự ổn định trong chi tiêu hàng tháng mà không phải sử dụng các nguồn tài chính không ổn định khác. 

Phương án dự phòng giúp bạn đối phó với các tình huống bất ngờ như mất việc, tai nạn,... 

4.5. Tránh mua sắm theo cảm xúc 

Mua sắm theo cảm xúc thường dẫn đến việc tiêu tiền không cần thiết và gây áp lực tài chính lớn cho bản thân. Để hạn chế tình trạng này, hãy tự hỏi bản thân về lý do thực sự khi bạn muốn mua một món đồ nào đó. Nếu đó chỉ là cảm xúc nhất thời, bạn hãy tạm hoãn quyết định mua sắm lại. 

Ngoài ra, việc lập danh sách trước khi đi mua sắm cũng rất hữu ích. Bạn chỉ nên mua những gì nằm trong danh sách đã chuẩn bị sẵn để tránh bị cuốn vào những món đồ hấp dẫn nhưng không thực sự cần thiết. 

4.6. Tăng thu nhập 

Tìm kiếm cơ hội tăng thu nhập là cách hiệu quả để cải thiện tình hình tài chính cá nhân. Bạn có thể xem xét làm thêm công việc phụ hoặc tận dụng kỹ năng của mình để kiếm thêm thu nhập từ các dự án tự do. 

Ngoài ra, đầu tư vào việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cũng có thể mở ra nhiều cơ hội mới cho bạn trong tương lai, giúp bạn dễ dàng thăng tiến và tăng lương tại công việc hiện tại. 

>>> Xem thêm: 3 cách kiếm tiền giúp bạn tăng thu nhập mỗi ngày 

Bạn có thể tận dụng kỹ năng chuyên môn để kiếm thêm thu nhập phụ 

4.7. Gửi tiết kiệm 

Gửi tiết kiệm là phương thức an toàn để tích lũy tài sản và tạo thói quen tiết kiệm hiệu quả hơn. Bạn nên mở một tài khoản tiết kiệm để số tiền nhàn rỗi của mình sinh lời theo thời gian. 

Đồng thời, hãy đặt ra mục tiêu tiết kiệm cụ thể và gửi định kỳ một phần thu nhập vào tài khoản này để đảm bảo rằng bạn luôn có một khoản dự phòng cho tương lai của mình. 

4.8. Áp dụng quy tắc phân bổ chi tiêu 

Áp dụng các quy tắc quản lý tài chính như quy tắc 50/30/20 sẽ giúp bạn có thể phân bổ thu nhập một cách hợp lý hơn. Theo nguyên tắc này, bạn nên dùng 50% thu nhập cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho các mong muốn cá nhân và 20% cho tiết kiệm hoặc đầu tư.  

Việc tuân thủ quy tắc này sẽ giúp bạn duy trì sự cân bằng trong thu chi, đồng thời đảm bảo rằng bạn vẫn có đủ tiền cho cả nhu cầu ở hiện tại và tương lai của mình. 

>>> Xem thêm: Quy tắc 6 chiếc lọ tài chính: Bí quyết quản lý tiền thông minh 

Áp dụng các quy tắc tài chính giúp bạn quản lý chi tiêu tốt hơn 

5. Những sai lầm cần tránh khi tính toán chi tiêu thiết yếu 

Việc nhận diện đúng chi tiêu thiết yếu đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình quản lý tài chính cá nhân. Tuy nhiên, không ít người thường gặp sai sót khi phân loại hoặc đánh giá các khoản chi. Một số lỗi dưới đây có thể khiến bạn mất kiểm soát ngân sách và gặp khó khăn khi thu nhập giảm sút: 

• Không vạch rõ chi tiêu thiết yếu với các loại chi tiêu khác: Khi không lập kế hoạch và chi tiêu tùy hứng, bạn sẽ khó kiểm soát được tổng ngân sách hàng tháng, dễ rơi vào nợ nần hoặc thiếu hụt trong những thời điểm khẩn cấp. 
• Thiếu kiểm soát khi giá sinh hoạt tăng cao: Nếu bạn không thường xuyên cập nhật và điều chỉnh ngân sách, các chi phí này có thể vượt ngưỡng cho phép, gây mất cân bằng tài chính. 
• Không dự phòng các biến động bất ngờ: Các tình huống như đau ốm, sửa xe, hoặc thay đổi nơi ở có thể khiến khoản chi thiết yếu tăng đột ngột. Nếu không có quỹ dự phòng hoặc phương án linh hoạt, bạn dễ rơi vào thế bị động và buộc phải vay mượn để trang trải. 

Không có kế hoạch chi tiêu rõ ràng, bạn dễ rơi vào tình trạng mất kiểm soát tài chính 

6. Những câu hỏi thường gặp về chi tiêu thiết yếu 

6.1. Chi tiêu thiết yếu nên chiếm bao nhiêu phần trăm thu nhập? 

Chi tiêu thiết yếu nên chiếm khoảng 50% thu nhập. Đây là mức khuyến nghị giúp bạn duy trì cuộc sống ổn định mà vẫn có khoản để tiết kiệm hoặc đầu tư. Nếu thu nhập thấp hơn mức trung bình, tỷ lệ này có thể tăng lên đến 60%, nhưng bạn vẫn nên cố gắng dành ra ít nhất 10-20% để dự phòng tài chính. 

6.2. Nếu thu nhập thấp thì nên ưu tiên khoản nào trước? 

Khi thu nhập hạn chế, bạn cần ưu tiên các khoản chi thực sự cần thiết để duy trì cuộc sống hằng ngày. Đầu tiên là chi phí nhà ở, tiếp theo là thực phẩm, hóa đơn điện nước, y tế và di chuyển. 

Chi phí cho thực phẩm nên được ưu tiên để đảm bảo sức khỏe cho gia đình 

6.3. Có thể cắt giảm chi tiêu thiết yếu được không? 

Chi tiêu thiết yếu vẫn có thể cắt giảm nếu bạn biết cách điều chỉnh hợp lý. Bạn có thể đổi gói cước internet phù hợp hơn, chọn mua thực phẩm theo mùa hoặc chuyển nhà đến gần công ty để giảm chi phí đi lại,... Việc tinh gọn những khoản chi này sẽ giúp bạn kiểm soát ngân sách hiệu quả mà vẫn đảm bảo chất lượng cuộc sống. 

Quản lý chi tiêu thiết yếu là kỹ năng tài chính quan trọng mà mỗi người cần phải nắm vững để duy trì một cuộc sống ổn định và bền vững. Hy vọng rằng, các mẹo quản lý chi tiêu thiết yếu được Home Credit chia sẻ sẽ giúp bạn xây dựng được thói quen chi tiêu thông minh. Từ đó, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định tài chính trong tương lai. 

Đừng quên ghé thăm blog Tài chính số Toàn diện của Home Credit để nâng cao kiến thức tài chính và tìm hiểu thêm nhiều mẹo hữu ích khác! 

-------  

Blog Home Credit - Cẩm nang Tài chính số Toàn diện  

Tài chính không chỉ là những con số mà còn là chìa khóa mở ra sự tử chủ và ổn định trong cuộc sống. Với Blog Cẩm nang Tài chính số Toàn diện, Home Credit sẽ giúp bạn: 

• Nắm vững kiến thức về tín dụng và nợ để tránh các rủi ro tài chính 
• Hiểu rõ kiến thức tài chính tổng quan và cách quản lý tài chính cá nhân hiệu quả 
• Học cách quản lý chi tiêu và kiểm soát dòng tiền, từ kiếm tiền, tiết kiệm cho đến đầu tư theo năng lực, hướng đến độc lập và tự do tài chính 
• Thực hiện thanh toán dễ dàng, an toàn, từ mua sắm đến các hóa đơn thiết yếu.   

Chủ động hiểu về tài chính cũng chính là cách để bạn vững tâm trước mọi quyết định lớn nhỏ. Truy cập trang Cẩm nang Tài chính số Toàn diện của Home Credit ngay hôm nay!