Trái phiếu là gì? Hướng dẫn đầu tư trái phiếu

Trái phiếu là gì là chủ đề được các nhà đầu tư mới đặc biệt quan tâm, nhất là khi mới tham gia vào thị trường tài chính. Bên cạnh các kênh quen thuộc như gửi tiết kiệm ngân hàng, việc sở hữu trái phiếu mang lại cơ hội sinh lời định kỳ, ổn định và có với mức độ an toàn cao hơn so với cổ phiếu.  

Để đầu tư trái phiếu một cách hiệu quả, người tham gia cần nắm vững những kiến thức cơ bản về cách thức hoạt động, các loại hình hiện hành trên thị trường cũng như những rủi ro đi kèm. Trong bài viết này, Home Credit sẽ cùng bạn phân tích chi tiết khái niệm, phân loại cũng như so sánh giữa cổ phiếu và trái phiếu, từ đó giúp bạn có quyết định đầu tư đúng đắn nhất. 

1. Trái phiếu là gì? 

1.1. Định nghĩa trái phiếu là gì? 

Trái phiếu là gì? Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ, xác nhận nghĩa vụ nợ của tổ chức phát hành đối với người nắm giữ trái phiếu. Nói cách khác, khi mua trái phiếu, bạn đang đóng vai trò là một người cho vay. Tổ chức tiếp nhận nguồn vốn vay này có thể là doanh nghiệp, Kho bạc Nhà nước hoặc một cơ quan chính phủ.  

Tổ chức phát hành sẽ cam kết trả một khoản lãi suất định kỳ và hoàn trả toàn bộ số tiền gốc khi khoản vay đến ngày đáo hạn. Ngược lại với người đi vay thông thường, ở đây bạn cung cấp tiền và chỉ chờ nhận lãi từ các tổ chức đã phát hành khoản vay đó. 

Trái phiếu là gì và vì sao nên chọn trái phiếu để đầu tư là vấn đề được nhiều người quan tâm 

1.2. Đặc điểm của trái phiếu 

Trước khi bắt đầu đầu tư trái phiếu, bạn cần nắm rõ ba đặc điểm cốt lõi cấu thành nên sản phẩm tài chính này: 

• Mệnh giá và kỳ hạn trái phiếu: Mệnh giá là số tiền vốn gốc ban đầu được ghi trên chứng nhận. Tổ chức phát hành sẽ phải hoàn trả mức tiền gốc này khi trái phiếu đến kỳ hạn. 
• Lãi suất danh nghĩa (coupon): Định mức lãi suất được tính theo tỷ lệ phần trăm dựa trên mệnh giá. Tỷ lệ này có thể là lãi suất cố định quy định ngay từ đầu hoặc lãi suất thả nổi biến đổi theo thị trường. 
• Quyền lợi của người sở hữu trái phiếu: Bạn được nhận thu nhập định kỳ từ tiền lãi mà không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của công ty. Ngoài ra, nếu doanh nghiệp phá sản, những người nắm giữ trái phiếu sẽ được ưu tiên thanh toán trước. 

2. Các loại trái phiếu phổ biến tại Việt Nam 

Trên thị trường hiện nay có nhiều loại chứng chỉ nợ đa dạng, được phân loại chủ yếu dựa vào uy tín và mục đích của bên phát hành. Nếu bạn vẫn chưa hình dung được trái phiếu là gì và bao gồm các hình thức nào thì đừng bỏ qua những thông tin hữu ích dưới đây: 

2.1. Trái phiếu chính phủ 

Trái phiếu chính phủ là sản phẩm nợ do Bộ Tài chính phối hợp cùng Kho bạc Nhà nước chào bán. Mục tiêu chính là để huy động ngân sách đầu tư cho các dự án an sinh xã hội hoặc bù đắp thâm hụt ngân sách. Trái phiếu chính phủ Việt Nam được xem là phương án chứng khoán an toàn nhất hiện nay, hầu như không tồn tại rủi ro phá sản. Do đó, chúng phù hợp với những người ưu tiên bảo toàn vốn khi bắt đầu tham gia đầu tư tài chính. 

2.2. Trái phiếu doanh nghiệp 

Trái phiếu doanh nghiệp là loại trái phiếu do các công ty, tập đoàn tài chính chào bán để huy động vốn lưu động cho sản xuất kinh doanh. Thay vì vay vốn từ ngân hàng với các điều kiện nghiêm ngặt, công ty sẽ huy động trực tiếp từ nhà đầu tư. Ưu điểm nổi bật của dòng sản phẩm này là mức lãi suất trả thưởng thường cao hơn đáng kể so với trái phiếu chính phủ. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng đối với nhà đầu tư ở phương thức này lại phụ thuộc lớn vào sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. 

Rủi ro của trái phiếu doanh nghiệp đến từ sức khỏe tài chính của chính doanh nghiệp đó 

Như vậy, trái phiếu chính phủ được phát hành bởi cơ quan trực thuộc trung ương với độ rủi ro gần như bằng không nhưng bù lại mức sinh lời khá thấp. Ngược lại, trái phiếu doanh nghiệp do các tập đoàn tài chính tư nhân huy động, cung cấp có tỷ suất sinh lời vượt trội nhưng đi liền với tỷ lệ rủi ro vỡ nợ cao hơn. Tùy thuộc vào “khẩu vị” đầu tư mà bạn có cho mình loại trái phiếu phù hợp. 

2.3. Trái phiếu chuyển đổi 

Trái phiếu chuyển đổi là dòng sản phẩm chứng khoán đặc thù do các công ty cổ phần phát hành. Ở giai đoạn đầu, chúng vẫn có chức năng như các giấy nhận nợ thông thường từ doanh nghiệp với mức lãi suất thấp. Tuy nhiên điểm khác biệt lớn nhất là quyền lựa chọn chuyển đổi phần vốn nợ này thành cổ phiếu của chính công ty đó trong tương lai theo một mức giá đã định trước. Quyền hạn này giúp người nắm giữ trái phiếu chuyển đổi dễ dàng tối ưu hóa lợi nhuận nếu công ty phát triển tốt. 

3. So sánh cổ phiếu và trái phiếu 

Bên cạnh trái phiếu là gì thì sự khác biệt giữa cổ phiếu và trái phiếu cũng là thắc mắc chung của rất nhiều người. Dưới đây là bảng phân tích làm rõ điểm giống và các điểm khác biệt cơ bản giữa hai kênh đầu tư phổ biến này: 

Qua bảng so sánh trên, bạn có thể nhận thấy cổ phiếu và trái phiếu phục vụ cho hai chiến lược hoàn toàn riêng biệt. Cổ phiếu hướng đến sự tăng trưởng đột phá với biên độ rủi ro cực đại, trong khi trái phiếu sinh ra để củng cố giá trị, quản trị dòng tiền bền vững và tạo bước đệm hoàn hảo cho các kế hoạch cá nhân. Việc sở hữu một lượng tài sản sinh lãi đều đặn cũng tương tự như việc người tiêu dùng tích lũy số dư khả dụng ổn định qua từng thời kỳ vậy. 

4. Lợi ích và rủi ro khi đầu tư trái phiếu 

Sau khi đã nắm rõ định nghĩa trái phiếu là gì, bạn nên tìm hiểu thêm về những lợi ích và rủi ro của loại chứng khoán này để có thể đưa ra quyết định đầu tư phù hợp. 

4.1. Lợi ích 

Khi lựa chọn trái phiếu như một kênh đầu tư, bạn sẽ có cơ hội tối ưu hoá khả năng sinh lời cho nguồn tiền nhàn rỗi của mình. Dưới đây là những lợi ích nổi bật do việc đầu tư trái phiếu mang lại: 

• Bảo toàn nguồn vốn an toàn: Với tính chất thu nhập cố định, bạn không phải nơm nớp lo sợ mỗi khi thị trường chứng khoán lao dốc. Tiền gốc được cam kết hoàn trả vào ngày đáo hạn. 
• Mang đến dòng tiền thụ động: Phương thức này cung cấp khoản lãi coupon thường kỳ. Bạn có thể tận dụng dòng tiền đó để chi trả sinh hoạt phí hoặc tái đầu tư sinh lời. 

Đầu tư trái phiếu mang đến cho bạn nguồn tiền thụ động bền vững và an toàn 

4.2. Rủi ro 

Bên cạnh những lợi ích hấp dẫn kể trên, việc đầu tư trái phiếu cũng tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Dưới đây là những rủi ro có thể gặp phải khi đầu tư vào kênh trái phiếu: 

• Rủi ro tín dụng hoặc vỡ nợ: Nếu doanh nghiệp kinh doanh không hiệu quả, việc thanh toán lãi suất có trễ hẹn, hoặc xấu nhất là không có dòng tiền trả lại gốc là điều hoàn toàn có thể xảy ra. 
• Rủi ro chi phối bởi tỷ lệ lạm phát: Lãi coupon của bạn là một con số cố định. Nếu nền kinh tế trong nước đối mặt với chỉ số sinh hoạt tăng phi mã và tình trạng lạm phát gia tăng, giá trị thực tế của thu nhập bạn nhận sẽ giảm sút nghiêm trọng. 
• Rủi ro tính thanh khoản: Cổ phiếu thường mua vào bán ra nhanh chóng trên các sàn điện tử. Tuy nhiên có một số chứng chỉ nợ rất khó để thanh lý chuyển lại thành tiền mặt trước kỳ hạn. 

5. Điều kiện chào bán trái phiếu ra công chúng 

5.1. Ai được quyền phát hành trái phiếu? 

Theo quy định, quá trình phát hành trái phiếu không mở cửa cho tất cả mọi đơn vị tư nhân kinh doanh. Tổ chức được cấp phép huy động thông qua kênh này bao gồm: 

• Các Bộ quản lý về kinh tế trực thuộc Nhà nước, điển hình là Kho bạc Nhà nước Việt Nam. 
• Ngân hàng chính sách và chính quyền địa phương phát hành với mục tiêu đầu tư hạ tầng khu vực. 
• Các công ty cổ phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn lớn đáp ứng đủ điều kiện của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Doanh nghiệp cần đảm bảo kết quả kinh doanh phải có lãi, không vay nợ chồng chất và trải qua quy trình xếp hạng tín nhiệm minh bạch. 

5.2. Mua trái phiếu ở đâu? 

Khác với việc mở sổ tiết kiệm hay đăng ký thẻ tín dụng hoàn tiền trực tiếp tại quầy, người dùng khi đầu tư trái phiếu có thể liên hệ với hệ thống phân phối của các tổ chức trung gian tài chính như: 

• Giao dịch trực tiếp với công ty chứng khoán đã được uỷ quyền và niêm yết danh mục 
• Thông qua các ứng dụng ngân hàng số thương mại có liên kết hợp tác chào bán công khai 
• Chuyển tiếp nguồn tiền thông qua các công ty quản lý quỹ bảo hiểm hoặc quỹ mở uy tín thị trường 

Nhà đầu tư có thể mua trái phiếu thông qua các tổ chức trung gian tài chính 

6. Những câu hỏi thường gặp về trái phiếu 

6.1. Đầu tư trái phiếu cần bao nhiêu vốn tối thiểu? 

Người dùng hoàn toàn có thể bắt đầu quá trình đầu tư trái phiếu từ con số nhỏ (vài trăm ngàn đồng, vài triệu đồng) cho đến con số hàng trăm tỷ đồng, tuỳ thuộc vào quy định chính sách sàn phân phối.  

6.2. Trái phiếu chuyển đổi có lợi thế gì so với trái phiếu thường? 

Lợi thế lớn nhất của loại hình trái phiếu chuyển đổi là tính linh hoạt hiếm có. Loại hình trái phiếu này vừa mang đặc tính an toàn của một chứng chỉ nợ với dòng thu nhập ổn định, vừa mở ra cơ hội chuyển đổi thành cổ phiếu để tận dụng tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp. 

6.3. Nếu doanh nghiệp phá sản, tôi có mất trắng trái phiếu không? 

Chắc chắn là không, hoặc rất ít nguy cơ mất trắng hoàn toàn toàn bộ số tiền. Theo trình tự phân chia của luật Phục hồi, phá sản, một khi doanh nghiệp buộc phải thanh lý tài sản, mọi nguồn thu hợp pháp thu về từ bán đấu giá xưởng máy, đất đai đều sẽ được giải quyết trước hết cho những trái chủ sở hữu rồi sau cuối mới chuyển nhượng cho những cổ đông. Nếu tài sản thu hồi thực sự lớn hơn tổng khối lượng khoản nợ, bạn yên tâm sẽ được hoàn lại chi phí đầu tư. 

Hy vọng rằng những thông tin có trong bài viết đã giúp bạn giải đáp thắc mắc trái phiếu là gì cũng như những lợi ích và rủi ro khi đầu tư vào kênh sinh lời này. Nhìn chung, trái phiếu là một công cụ đầu tư đáng cân nhắc bởi sự dung hòa giữa tính an toàn, ổn định và tiềm năng sinh lời vượt trội trong tương lai. Để trở thành một nhà đầu tư thông minh, bạn đừng quên cập nhật cho mình những kiến thức mới nhất liên quan đến trái phiếu, cổ phiếu và các phương án sinh lời khác. Ngoài ra, bạn cũng có thể truy cập blog Cẩm nang Tài chính số của Home Credit để khám phá trọn vẹn mọi cẩm nang chi tiêu bền vững. 

Lưu ý: Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo, được tổng hợp từ thị trường và không đại diện cho toàn bộ sản phẩm, dịch vụ của Home Credit. 

----

Blog Home Credit - Cẩm nang Tài chính số  

Tài chính không chỉ là những con số mà còn là chìa khóa mở ra sự tử chủ và ổn định trong cuộc sống. Với Blog Cẩm nang Tài chính số, Home Credit sẽ giúp bạn: 

• Nắm vững kiến thức về tín dụng và nợ để tránh các rủi ro tài chính 
• Hiểu rõ kiến thức tài chính tổng quan và cách quản lý tài chính cá nhân hiệu quả 
• Học cách quản lý chi tiêu và kiểm soát dòng tiền, từ kiếm tiền, tiết kiệm cho đến đầu tư theo năng lực, hướng đến độc lập và tự do tài chính 
• Thực hiện thanh toán dễ dàng, an toàn, từ mua sắm đến các hóa đơn thiết yếu  

Chủ động hiểu về tài chính cũng chính là cách để bạn vững tâm trước mọi quyết định lớn nhỏ. Truy cập trang Cẩm nang Tài chính số của Home Credit ngay hôm nay!